لایحه افزایش مناطق آزاد، موضوع کارکرد اقتصادی این مناطق را در هفته های اخیر به رسانه ها کشانده است. گفته می شود برخی مقررات این مناطق به نفع تولید داخلی نیست از جمله این که کالاهای داخلی که وارد مناطق آزاد می شوند مشمول مالیات می شوند. این در حالی ست که اگر کالاهای خارجی وارد شود از پرداخت این مالیات معافیت دارد. این موضوع از نظر تولید کنندگان به نفع تولید داخلی نیست.
مالیات یکی از محل های درآمدزایی دولت است، از طرف دیگر مناطق آزاد و ویژه اقتصادی وجود دارد که قرار بوده است که محلی برای صادرات ویژه در کشور شوند که در حال حاضر تبدیل به دروازه های باز صادرات شده اند. ریشه های این مشکل عوامل متعددی دارد اما یکی از آنها همین موضوع مالیات و قوانین مالیاتی و به خصوص قانون مالیات بر ارزش افزوده این مناطق است.
به طور مثال اگر یک کالای خارجی وارد منطقه آزاد بشود، هیچ مالیاتی به آن تعلق نمی گیرد ولی اگر کالای ایرانی از سرزمین اصلی بخواهد وارد این مناطق بشود، مالیات ارزش افزوده به آن می خورد.
محمدرضا پورابراهیمی رییس کمیسیون اقتصادی مجلس در این خصوص اینطور می گوید: تا جایی که ما اطلاع داریم برخی از کالاهایی در طی ماههای اخیر، از طریق مناطقی که از مناطق آزاد صورت گرفته است به دلیل عدم نظارت از سرزمین اصلی وارد شده است. در واقع بدون احتساب مالیات ها و عملا ایجاد یک رانت در اقتصاد کشور را رقم زده است.
برهمین اساس، جعفر آهنگران مدیرهماهنگی دبیر خانه شورای عالی مناطق آزاد، در مورد اینکه چرا شاهد مشکلات و معضلات در این مناطق هستیم، اظهار داشت: تا به این لحظه مشکلی بابت مالیات بر ارزش افزوده در مناطق آزاد و مناطق ویژه نداشتیم. تنها مسئله ای که مطرحه این است که مالیات ارزش افزوده باید از مصرف کننده نهایی گرفته شود و بسیاری از کالاهایی که در مناطق آزاد تولید میشود می خواهد به سرزمین اصلی بیاید و توسط دیگرانی خریداری شود و تا جایی که بنده اطلاع دارم مشکل خاصی در مالیات بر ارزش افزوده وجود ندارد.
وی داد: کلیه امورمالیاتی در عرض سه چهار ساله گذشته به سازمان مالیاتی محول شده است. آهنگران توپ این فرار مالیاتی را به سازمان امور مالیاتی انداخت.
اما محمد مسیحی معاون ومالیات بر ارزش افزوده سازمان امور مالیاتی اینطور گفت: در کلان اقتصادی، در زمان واردات کالا و خدمات از خارج از کشور و همچنین صادرات کالا و خدمات از مناطق مذبور به خارج از کشور مکلف پرداخت عوارض مالیات ارزش افزوده نمی باشد. اما در محدوده مناطق یاد شده با اخذ مجوزاز مدیریت مناطق یاد شده مشمول مالیات بر ارزش افزوده نخواهند بود و در زمان مبادله کالا و خدمات با سرزمین اصلی مشمول مالیات بر ارزش افزوده خواهند بود. در زمان صادرات کالا و خدمت از محدوده مناطق آزاد و ویژه اقتصادی به خارج از کشور، نه تنها مشمول مالیات ارزش افزوده نخواهند بود بلکه نهادهایی را هم که در مراحل قبل پرداخت مالیات و عوارض ارزش افزوده بر روی آنها صورت گرفته در قالب قوانین و مقررات امکان استرداد آن را خواهند داشت.
احمد غفارزاده کارشناس ارشد امور مالیاتی در مورد انیکه مشکل این موضوع در مناطق آزاد کجاست، اظهار داشت: فرض کنید ما کالایی را از خارج وارد کنیم و به کشور یا مناطق آزاد یا ویژه بیاریم که از مالیات ارزش افزوده معاف میشویم و اگر بخواهیم کالای مشابه را از سرزمین اصلی به مناطق آزاد ببریم، مشمول نه درصد مالیات ارزش افزوده است یعنی قانون فعلی که ما الان داریم اجرا می شود،عملا بر علیه خود ما ایرانی ها است.یعنی کالای ما نه درصد با قیمت بالاتری در ممنطقه عرضه می شود. این موجب میشود که کالای خارجی به مراتب ارزان تر عرضه شود باید گفت که قانون فعلی به نوعی ضد رقابت بر تولیدات داخلی کشور خودمان است.
از سوی دیگر پور ابراهیمی در این خصوص می گوید: در کمیسیون اقتصادی خوشبختانه بحث اصلاح قانون مالیات بر ارزش افزوده در شرایط کنونی را انجام میدهیم. در این حوزه تصمیم کمیسیون برای برطرف کردن این مضعیت اجرایی در قالب یک ایجاد ماده واحده یا تبصره جدا گانه یا در حوزه اجرا که خروجی آن ایجاد مشکلات و توزیع رانت در اقتصاد کشور نباشد، در دستور کارکمیسیون است. البته در حوزه مالیات عملکرد هم ما گزارش هایی از دستگاههای وزارتی که عددهای قابل توجهی از فرار مالیاتی به دلیل تشکیل شرکت صوری اتفاق می افتد.
براساس این گزارش ها، بنابراین نیاز جدی امروز به اصلاح قوانین است. قوانینی که توسط مجلسی ها باید اصلاح شود.بند هفده سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی از اصلاح نظام درآمدی دولت با افزایش سهم درآمدهای مالیاتی اینطور می گوید، مالیاتی که یک فرضیه است و مالیاتی که از ضعفا، کارمندان، کارگران و حتی کسبه جزء گرفته می شود، اما برخی از سرمایه دارهای فراری از مالیات از راه دروهایی مثل برخی از همین مناطق آزاد و ویژه اقتصادی از دادن مالیات بر دولت، خود داری می کنند و به اقتصاد کشور ضرر میزنند.
